AMSTERDAM

Amsterdam ma ponad 7000 zabytków, m.in. kościoły, kamienice, mosty, fortyfikacje i giełdy. W mieście znajdują się też liczne parki, place, galerie i muzea.

• zabytkowe śródmieście
• Oude Kerk – najstarszy kościół w mieście (XIII wiek – XIV wiek)
• Nieuwe Kerk Kościół (z początku XV wieku)
• Westerkerk – kościół protestancki (XVII wiek)
• Zuiderkerk – najstarszy w Amsterdamie kościół protestancki (1611 rok)
• Noorderkerk – kościół z XVII wieku
• Oosterkerk – kościół z XVII wieku
• Sint-Nicolaaskerk – kościół św. Mikołaja z XIX wieku
• beginaż
• Plac Dam z Nationaal Monument – pomnikiem upamiętniającym wyzwolenie Amsterdamu spod okupacji niemieckiej w 1944 roku.
• Pałac królewski, wcześniej ratusz z XVII wieku
• Beurs van Berlage (1903 rok) – giełda
• Waga miejska z XV wieku na Nieuwemarkt, część fortyfikacji
• Magere Brug – Chudy Most (XVII wiek) – najsłynniejszy most Amsterdamu
• Singel – najstarszy kanał Amsterdamu, na którego brzegu znajduje się słynny targ kwiatowy Rembrandtplein
• Concertgebouw – sala koncertowa z końca XIX wieku
• Diamantbeurs – giełda diamentów
• Muiderpoort – brama miejska (XVII wiek)
• dom gildii handlu winem z 1633 roku
• arsenał morski z 1656 r.
• kamienice mieszczańskie z XVII i XVIII wieku
• obiekty uniwersyteckie w dawnym zespole szpitalnym z połowy XVIII wieku
• De Wallen – Dzielnica Czerwonych Latarni
• Stopera – teatr muzyczny
• Dworzec Centralny – budynek neogotycki
• Verzetsmuseum Amsterdam – muzeum holenderskiego ruchu oporu
• Munttoren – wieża z XVII wieku
• Montelbaanstoren – wieża z 1512 roku, część fortyfikacji
• Stadion Olimpijski
• Oost-Indisch Huis – siedziba VOC – Kompanii Wschodnioindyjskiej
• Homomonument – pomnik upamiętniający gejów i lesbijki, prześladowanych za swoją orientację seksualną
• Sensation White: impreza odbywająca się raz w roku z licznymi przedstawicielami muzyki house i trance ozdobiona licznymi efektami widowiskowymi (światła, teatr, widowisko)
• Sensation Black: jak Sensation White tyle że dotyczy muzyki hardstyle i hardcore. Impreza odbywa się tydzień po Sensation White.

Muzea

• Akhnaton (Centrum Kultury Światowej)
• Allard Pierson Museum (Muzeum Archeologiczne Uniwersytetu Amsterdamskiego)
• Amsterdams Historisch Museum (Muzeum Historyczne)
• The Amsterdam Dungeon (muzeum historyczne i park atrakcji)
• Anne Frankhuis (Dom Anny Frank)
• Arcam, Architectuur Centrum Amsterdam (Muzeum Architektury)
• Beurs van Berlage (zabytkowa giełda)
• Bijbelmuseum (Muzeum Biblii)
• Molen van Sloten met Kuiperijmuseum (Muzeum Wiatraków i Polderów)
• Multatuli Museum (Muzeum Eduarda Douwesa Dekkera)
• Museum Amstelkring (muzeum z XVII wieku)
• Museum Geelvinck-Hinlopen Huis (siedemnastowieczna kamienica z oryginalnym wnętrzem)
• Museum Van Loon (mieszczański dom rodziny Van Loon)
• Museum Het Schip (budynki zaprojektowane przez Michela de Klerka na początku XX wieku, muzeum architektury Szkoły Amsterdamskiej)
• Nederlands Scheepvaartmuseum (Muzeum Morskie)
• NEMO (Centrum Nauki)
• Olympic Experience Amsterdam (Muzeum Sportu)
• De Burcht, Vakbondsmuseum (Muzeum Ruchu Robotniczego)
• Energetica (Muzeum Elektrotechniki)
• Filmmuseum (Muzeum Filmu)
• Fotografiemuseum FOAM (Muzeum Fotografii)
• Gemeente Archief Amsterdam (Archiwum Miejskie)
• Van Goghmuseum (Muzeum Vincenta van Gogha)
• Hash Marihuana & Hemp Museum (Muzeum Haszyszu, Marihuany i Konopi)
• Huis Marseille(Galeria Fotografii)
• Joods Historisch Museum (Muzeum Żydowskie)
• Muzeum Madame Tussauds Scenerama
• Persmuseum (Muzeum Dziennikarstwa w Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis)
• Pianola Museum (Muzeum Pianoli)
• Rembrandthuis (Dom Rembrandta)
• Rijksmuseum (Muzeum Narodowe)
• Stedelijk Museum (Muzeum Miejskie, sztuka współczesna)
• Tassenmuseum Hendrikje (Muzeum Torebek)
• Theatermuseum (Muzeum Teatru)
• Theo Thijssen Museum (Muzeum Theo Thijssena)
• Tropenmuseum (Muzeum Tropiku)
• Verzetsmuseum Amsterdam (Muzeum Oporu)
• Woonbootmuseum (Muzeum Łodzi Mieszkalnych)
• Zoological Museum Amsterdam (Muzeum Zoologiczne)
• De Burcht, Vakbondsmuseum (Muzeum Ruchu Robotniczego)
• Energetica (Muzeum Elektrotechniki)
• Filmmuseum (Muzeum Filmu)
• Fotografiemuseum FOAM (Muzeum Fotografii)
• Gemeente Archief Amsterdam (Archiwum Miejskie)
• Van Goghmuseum (Muzeum Vincenta van Gogha)
• Hash Marihuana & Hemp Museum (Muzeum Haszyszu, Marihuany i Konopi)
• Huis Marseille(Galeria Fotografii)
• Joods Historisch Museum (Muzeum Żydowskie)
• Muzeum Madame Tussauds Scenerama
• Persmuseum (Muzeum Dziennikarstwa w Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis)
• Pianola Museum (Muzeum Pianoli)
• Rembrandthuis (Dom Rembrandta)
• Rijksmuseum (Muzeum Narodowe)
• Stedelijk Museum (Muzeum Miejskie, sztuka współczesna)
• Tassenmuseum Hendrikje (Muzeum Torebek)
• Theatermuseum (Muzeum Teatru)
• Theo Thijssen Museum (Muzeum Theo Thijssena)
• Tropenmuseum (Muzeum Tropiku)
• Verzetsmuseum Amsterdam (Muzeum Oporu)
• Woonbootmuseum (Muzeum Łodzi Mieszkalnych)
• Zoological Museum Amsterdam (Muzeum Zoologiczne)

Najsłynniejsze targi

• Cannabis Cup – jedyne targi marihuany na świecie
• Albert Cuyp
• Waterlooplein
• Dappermarkt
• Noordermarkt
• Bloemenmarkt – targ kwiatowy nad kanałem Singel

Najważniejsze wydarzenia kulturalne

• 30 kwietnia – Dzień Królowej
• 4 maja – Dzień Pamięci Narodowej
• 5 maja – Dzień Wyzwolenia
• sierpień (pierwszy weekend) – parada gejowska Amsterdam Gay Pride
• sierpień (co 5 lat – kolejne w 2010 roku) – Sail Amsterdam

HAGA

Główną atrakcją Hagi jest Sala Rycerska (Ridderzaal) – XIII-wieczna gotycka budowla, znajdująca się w obrębie kompleksu budowli, obejmującego dziedziniec wewnętrzny (Binnenhof) i dziedziniec zewnętrzny (Buitenhof). Niegdyś był to dawny pałac panujących. W Ridderzaal w każdy trzeci wtorek września zbiera się parlament, aby wysłuchać mowy królowej. W centrum miasta znajduje się Mauritshuis – muzeum sztuki, posiadające bardzo wartościowe eksponaty, np. dzieła Rembrandta, w tym “Lekcja anatomii doktora Tulpa”, dzieła Vermeera van Delft, Jana Steena, Paulusa Pottera, Rubensa, Memlinga, van der Weydena, Holbeina, van Dycka, Fransa Halsa i innych wybitnych malarzy flamandzkich. W północnej części muzeum znajduje się “Mesdag Panorama” – obraz o rozmiarach 15 m wysokości na 130 m długości, przedstawiający wybrzeże nad Morzem Północnym, Hagę i Scheveningen. Scheveningen to obecnie nadmorski kurort, niegdyś wioska rybacka. Po drodze z Hagi do Scheveningen znajduje się Madurodam – miniatura całej Holandii w skali 1:25, nazwane od nazwiska George Maduro – studenta, więźnia obozu koncentracyjnego w Dachau, który odznaczył się bohaterskim udziałem w holenderskim ruchu oporu.

Inne zabytki architektury w Hadze to:

• Pałac Królewski (Koninklijk Paleis)
• XVI-wieczny ratusz
• Pałac Pokoju (Vredespaleis), w którym mieści się siedziba Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości.
• kościół Grote Kerk (XIV-XVI wiek), Grote of Sint-Jacobskerk – cenne renesansowo-barokowe wyposażenie i wieża
• kościół Nieuwe Kerk (XVII wiek)
• Nieuwe Kerk (połowa XVII wiek)
• Oud Katholiekekerk (kościół starokatolicki) (1. połowa XVIII wieku)
• pałac Huis ten Bosch (1. połowa XVII wieku)

Atrakcje turystyczne

• Madurodam – miasteczko modeli najcenniejszych zabytków architektury Holandii
• Kąpielisko Scheveningen z molem

Muzea

• Mauritshuis
• Museum Bredius
• Gemeentemuseum (m.in. prace Pieta Mondriana)
• Panorama Mesdag – malowidło panoramiczne
• Beelden aan Zee – XX-wieczna rzeźba
• Museon – muzeum nauki i techniki

Holendrzy kultywują rodzime dialekty. Za rodzime dialekty uważa się takie, których użytkownicy są w stanie porozumieć się między sobą. Określa się je mianem lingua communis[5]. Przykładowo takim właśnie dialektem jest dialekt limburski, pretendujący do uzyskania miana holenderskiego języka urzędowego, obok niderlandzkiego i fryzyjskiego. Dialektem tym lub też według osób traktujących go jako pierwszy język ojczysty, nazywanym językiem limburskim posługuje się ludność autochtoniczna (około 1,6 mln na terenie Belgii i Holandii oraz 0,5 mln w Niemczech, zamieszkująca okolice Kolonii, Maastricht – Mestreech, Akwizgranu oraz Eindhoven, aż do zachodniej części Zagłębia Ruhry po Düsseldorf- regionów obejmujących jedno z regnum powstałych po podpisaniu traktatu z Verdun w 843 r. przez wnuków Karola Wielkiego (Charlemagne). Nie zmienia to faktu, że dialektów jest mnóstwo. Bywa, że język mówiony sąsiedniej wioski to inny dialekt. Ciekawe, że ludzie wykształceni swobodnie posługują się rodzimymi dialektami i ta umiejętność wydaje im się naturalna.

Klimat

Klimat Holandii jest morski, umiarkowany i ciepły. Średnia temperatura stycznia wynosi od +1 °C na wschodzie do +3 °C na zachodzie. Natomiast w lipcu od +17 °C do +19 °C, w głębi kraju do +20 °C. Mała amplituda roczna temperatur jest wynikiem zachodnich i południowo-zachodnich wiatrów, które łagodzą upały i chłody zimowe. Średnia roczna suma opadów wynosi 750 mm. Częstym zjawiskiem są mgły.

Wody

Kraj leży w dorzeczu trzech rzek: Renu, Mozy i Skaldy. Poza nimi wymienić można 3 mniejsze rzeki: IJssel (125 km), Waal (82 km) i Amstel (31 km). Długą tradycję (od VIII wieku) ma tu osuszanie terenów nadmorskich, jezior i zatok, poprzez tworzenie polderów[3]. W 1932 powstał zbiornik IJsselmeer (1 100 km²) w wyniku odcięcia tamą Afsluitdijk zatoki Zuiderzee od Morza Północnego. Do największych przedsięwzięć, mających na celu ochronę wybrzeży Zelandii, należy realizacja zadań w ramach Planu Delta. Jego wykonanie w latach 1958–1986 pozwoliło na odgrodzenie tamami, groblami (wyposażonymi w śluzy) ujść Renu, Mozy i Skaldy Wsch. od M. Północnego. W wyniku osuszania powierzchnia kraju zwiększyła się z 33,6 tys. km² (1960) do 41,5 tys. km² (1992). Ważne szlaki komunikacyjne stanowią kanały śródlądowe (długość ok. 5 tys. km) m.in. Księżniczki Małgorzaty, Overijssel i Amsterdam-Ren.

Gleby

Na obszarze De Peel między Brabancją Północną a Limburgią występują gleby torfowisk wysokich. Na obszarze nizin nadmorskich gleby torfowisk niskich. Na północ od Renu – gleby bielicowe. W pd.-wsch. części kraju na niewielkiej powierzchni – gleby płowe. W zachodniej części ciemne gleby ziemne powstałe na podłożu piaszczystym. Na terenach polderów – marsze oraz gleby brunatne i płowe. Większość gleb w ten sposób została wysuszona po czym zyskano urodzajne gleby.

Berlin

Berlin leży w północno-wschodniej części Niemiec. Położony jest nad rzeką Sprewą i Hawelą oraz ich dopływami. Sprewa w dzielnicy Spandau wpada do Haweli, prawego dopływu Łaby. Berlin znajduje się między płaskowyżami Barnim i Teltow. Leży około 70 kilometrów od granicy z Polską.

Największa długość miasta w kierunku wschodnio-zachodnim wynosi około 45 km, największa długość w kierunku północno-południowym wynosi około 38 km. Najwyższe wzniesienie ma wysokość 115,4 m n.p.m., natomiast najniższy punkt leży na wysokości 32 m n.p.m.

Do najważniejszych zabytków Berlina należą:

• Brama Brandenburska
• Reichstag
• Mur berliński
• Berliner Dom
• Siegessäule – kolumna zwycięstwa
• Ewangelicki Kościół Pamięci cesarza Wilhelma I
• Wyspa Muzeów: Muzeum Pergamońskie (Zbiory Sztuki Starożytnej, Muzeum Azji Przedniej, Muzeum Sztuki Islamskiej), Stare Muzeum (Muzeum Egipskie i Antikensammlung), Muzeum im. Bodego, Nowe Muzeum, Stara Galeria Narodowa
• Muzeum Żydowskie
• Ratusz
• Grunewaldturm
• Pałac Charlottenburg
• Nowa Synagoga
• Zamek Bellevue

Muzea w Berlinie:

• Berlin-Mitte
• Wyspa Muzeów (niem. Museumsinsel)
• Stare Muzeum (niem. Altes Museum): Antikensammlung i Muzeum Egipskie
• Muzeum im. Bodego (niem. Bode-Museum
• Nowe Muzeum (niem. Neues Museum)
• Muzeum Pergamońskie (niem. Pergamonmuseum): kolekcja sztuki starożytnej, Muzeum Sztuki Islamskiej (Museum für Islamische Kunst), Muzeum Azji Przedniej (Vorderasiatisches Museum)
• Stara Galeria Narodowa (niem. Alte Nationalgalerie)
• Friedrichswerdersche Kirche
• Tiergarten
• Kulturforum Potsdamer Platz
• Gemäldegalerie Berlin
• Kunstbibliothek
• Muzeum Sztuki Użytkowej (niem. Kunstgewerbemuseum)
• Kupferstichkabinett
• Nowa Galeria Narodowa (niem. Neue Nationalgalerie)
• Hamburger Bahnhof
• Dahlem
• Muzeum Etnologiczne (niem. Ethnologisches Museum)
• Muzeum Sztuki Azjatyckiej (niem. Museum für Asiatische Kunst)
• Muzeum Kultur Europejskich (niem. Museum Europäischer Kulturen)
• Charlottenburg
• Museum für Vor- und Frühgeschichte
• Muzeum Berggruen (kolekcja Heinza Berggruen)
• Muzeum Fotografii (niem. Museum für Fotografie)
• Köpenick
• Muzeum Sztuki Użytkowej (niem. Kunstgewerbemuseum) w Pałacu Köpenick
• Stiftung Stadtmuseum Berlin

Fundacja państwowych muzeów w Berlinie:

• Märkisches Museum – muzeum historii Berlina
• Museum Nikolaikirche
• Museum Ephraim-Palais
• Museum Nicolaihaus
• Museum Knoblauchhaus
• Sammlung Kindheit und Jugend
• Museum Galgenhaus
• Freilichtmuseum Domäne Dahlem
• Museumsdorf Düppel
• Sportmuseum Berlin
• Naturwissenschaftliche Sammlung
• Museum Schloss Friedrichsfelde
• Grünauer Wassersportmuseum

Inne

• Muzeum Historii Naturalnej (niem. Museum für Naturkunde)
• Muzeum Żydowskie w Berlinie (niem. Jüdisches Museum Berlin)
• Deutsches Technikmuseum
• Musikinstrumentenmuseum Berlin
• Muzeum Checkpoint Charlie
• Polizeihistorische Sammlung (PHS) w Tempelhof
• Gründerzeitmuseum Mahlsdorf (założone przez Charlotte von Mahlsdorf)
• Bezirksmuseen (Heimatmuseen)
• The Story of Berlin wystawa o historii Berlina

Niemiecka literatura powstała w średniowieczu. Najważniejsi autorzy tej epoki to Walther von der Vogelweide i Wolfram von Eschenbach. Pieśń o Nibelungach, której autor jest nieznany, jest jednym z najważniejszych dzieł literatury niemieckiej. Dzieła te napisane zostały w języku średnio-wysoko-niemieckim, który jest dla współczesnych Niemców zupełnie niezrozumiały. Nowożytną niemczyznę stworzył Marcin Luter swoim tłumaczeniem Biblii. Za najważniejszych autorów literatury niemieckiej uważani są Christoph Martin Wieland, Johann Wolfgang Goethe i Friedrich Schiller, Friedrich Hölderlin i Heinrich Heine jak i bracia Grimm; w dwudziestym wieku Niemcy miały kilku noblistów w dziedzinie literatury Theodor Mommsen (1902), Paul Heyse (1910), Gerhart Hauptmann (1912), Thomas Mann (1929), Hermann Hesse (1946), Heinrich Böll (1972), Günter Grass (1999) i Herta Müller (2009).

Malarstwo

• Lucas Cranach Starszy
• Lucas Cranach Młodszy
• Albrecht Dürer
• Hans Holbein
• Paul Klee

Film

• Marlene Dietrich
• Rainer Werner Fassbinder
• Werner Herzog
• Fritz Lang
• Wolfgang Petersen
• Leni Riefenstahl
• Volker Schlöndorff
• Til Schweiger
• Tom Tykwer
• Wim Wenders

Niemcy

Terytorium Niemiec po zjednoczeniu w 1990 r. jest o 30,3% większe niż RFN oraz odpowiednio o 23,8% i 33,9% mniejsze niż Republiki Weimarskiej i Cesarstwa Niemieckiego.

Północną część kraju zajmuje Niż Środkowoeuropejski. Niziny te przecinają płynące na północ rzeki: Łaba, Ems, Wezera i Odra. Wybrzeża Fryzji i tereny przy granicy z Holandią obfitują w mokradła i tereny bagienne. W piaszczystej Meklemburgii znajduje się wiele jezior polodowcowych.

Centralne Niemcy mają charakter wyżynno-górzysty, częściowo ukształtowany przez dawną aktywność wulkaniczną. Na zachodzie znajduje się dolina Renu. Wyżyny rozciągają się aż do rzeki Soławy i Rudaw na granicy z Czechami. Znajdują się tu niewysokie pasma górskie jak np.: Eifel, Hunsrück i Las Palatynacki na zachód od Renu, Taunus na północ od Frankfurtu nad Menem oraz Vogelsberg, Rhön i Las Turyński. Na południe od Berlinu wschodnia część centralnych Niemiec jest bardziej podobna do północnych nizin, z piaszczystą glebą i terenami podmokłymi jak np. Spreewald.

Tereny południowych Niemiec są wyższe poczynając od Jury Szwabskiej i Jury Frankońskiej gdzie teren wznosi się już ponad 1000 m n.p.m. Dalej na południe leżą już Alpy, których niewielki tylko ułamek leży na terenie Niemiec. Alpejskie pasma na terenie Niemiec to: Alpy Algawskie, Alpy Ammergawskie, Wettersteingebirge, Prealpy Bawarskie, Karwendel, Alpy Chiemgawskie i Alpy Berchtesgadeńskie.

Długość linii brzegowej wynosi 2389 km, a całkowita długość granic lądowych wynosi 3621 km. Długość granic z poszczególnymi sąsiadami: Dania – 68 km, Polska – 456 km, Czechy – 646 km, Austria – 784 km, Szwajcaria – 334 km, Francja – 451 km, Luksemburg – 138 km, Belgia – 167 km i Holandia – 577 km. Granica niemiecko-austriacka przecina sama siebie w pobliżu Jungholz. Granica z Belgią tworzy aż 5 niemieckich eksklaw na terytorium Belgii.